Wat groeit er langs de vaart?

By:

De hondsroos (Rosa canina) is een van de rozensoorten die langs de Vaart te vinden zijn. Natuurlijk zitten er stekels aan.
U denkt nu: bedoeld wordt zeker ‘doorns’. Nee, ik bedoel wel degelijk stekels. Een stekel heeft namelijk als kenmerk dat deze zich ontwikkelt uit de opperhuid van de takken. Van een doorn spreken we pas als die zich ontwikkelt uit de tak zelf
(dus takdoorn, zoals bij de meidoorn). Maar we gebruiken deze twee aanduidingen vaak door elkaar en ik ben er de persoon niet naar om daar moeilijk over te doen. Er is ook een soort hondsroos zonder stekels gekweekt, maar wat is een
roos zonder haar doornen? Die stekels moeten de roos beschermen tegen vraat. Maar wie of wat vreet er dan hondsroos? Honden? Nee.

De naam zet ons wat dat betreft op het verkeerde been. Honds verwijst naar het gebruik in de antieke wereld tegen hondsdolheid. Dat antieke gebruik heeft er aan bijgedragen dat er veel talen met ‘honds’ in de naam zijn: Hundsrose, dog rose, rosier des chiens. De bottels worden graag in de winter gegeten door vogels, waaronder kramsvogels en koperwieken. Overigens is de bottel ook eetbaar voor mensen: er is een jam van te maken. Ook de ovale bottels van de hondsroos bevatten veel vitamine C, B1 en B2. Er zijn aanwijzingen dat rozenbottelpoeder pijn vermindert
bij artrose.

De bloemen van de hondsroos – die wat kleiner zijn dan die van vele andere soorten – worden bestoven door bijen. Bijzonder is dat het zaad in de bottels ook rijpt zonder bevruchting. Dat doet mij direct denken aan een ander wonder en wel een met een religieus signatuur. Op de hondsroos komt ook de ‘bedeguaargal’ voor. Dat is een woekering die de galwesp Diplolepis rosae veroorzaakt.
De hondsroos is de nationale bloem van Roemenië.

Al eerder werd in deze column de vraag opgeworpen wat de lokale bloem van de Smildes is. Dat is nu wel duidelijk: het smilder roet. Dat is, volgens een lezer die de moeite nam te reageren op deze column, de aanduiding voor knopkruid dat hier inderdaad veel voorkomt. Eerder heb ik ‘gele waterkers’ – een mooie plant die ook langs de Vaart voorkomt – genoemd als de echte naam van het smilder roet. Dat klopt dus niet volgens de betreffende lezer: het is een lokale naam voor knopkruid.
Hiermee stel ik voor om het smilder roet als de officiële lokale bloem te benoemen van de Smildes.
Daarom de volgende keer over knopkruid, het ware smilder roet.


Comments are closed.