Wat groeit er langs de Vaart?

Er wordt wat afgezwamd op deze wereld. Tijd dus voor een zwam. Op een mooie winterdag kuierde ik argeloos (mooi woord) begin januari jl. langs de Vaart, aan de stille kant met uitzicht op de Smilder Venen. De zon in het gezicht, een frisse Oostenwind op de linkerwang. Op zoek naar korstmossen. Elke boom onderwierp ik aan een nauwkeurig onderzoek. Tot voor die wandeling had ik geen oog gehad voor korstmossen. Maar een artikel in de krant had mijn belangstelling er voor gewekt. En ik genoot van de veelkleurigheid van die korstmossen. Een eerste resultaat stond in de krant van vorige week.

En toen viel mijn oog ineens, zomaar, op een fel oranjekleurig ‘iets’. Geen korstmos, maar wat later bleek de oranje bekerzwam te zijn. Ook wel sinasappelzwam in de volksmond. Aleuria aurantia – overduidelijk geen volksmonds –  is de soortnaam: aurantia betekent “goudkleurig” of “oranje”, de genusnaam Aleuria betekent “als tarwemeel”. Dit laatste heeft waarschijnlijk betrekking op de wegwolkende witte sporen. Aleuria aurantia kent nogal wat onvolksmondse synoniemen: Peziza aurantia, Peziza coccinea en Helvella coccinea. De kleurige verschijning prikkelt blijkbaar de fantasie, die eeuwige bron van deugend of ondeugend spel en plezier. Op het eerste oog denk je: dat is een weggeworpen sinasappelschil.

In Engeland en Amerika wordt de oranje bekerzwam dan ook zeer begrijpelijk ‘orange peel fungus’ (sinaasappelschilzwam) genoemd: een heel toepasselijke naam. Als je echter goed kijkt blijkt het, zoals zo vaak, wat anders. Dit was voor mij opnieuw (en wellicht niet voor de laatste keer, de mens is hardnekkig in het bewandelen van dwaalwegen) een uiterst leerzame les: eerst goed kijken alvorens ergens een etiket op te plakken. (Ach, hoe zou het zijn te leven in een wereld zonder etiket?)

Over de eetbaarheid van de oranje bekerzwam zijn de meningen verdeeld: sommigen beschouwen hem als oneetbaar, anderen als eetbaar maar niet erg smakelijk. Voor mij is het wel duidelijk: laat maar onaangeroerd staan. De paddenstoel bevat een specifiek lectine, waarvan de functie lange tijd onbekend was. Onlangs werd ontdekt dat dit lectine de groei van andere schimmels remt en de bekerzwam in de strijd met concurrenten een flink voordeel verschaft. Het lectine beschermt de paddenstoel namelijk tegen vraat. Lectine is giftig voor insecten en nematoden (rondwormen). Dat brengt mij een bijzondere ontmoeting in herinnering. U zult zeer verrast zijn. Daarover de volgende keer meer. Nog even geduld dus. NB De foto kunt u in hoge resolutie bekijken op www.wijzijnbovensmilde.nl.

Aanbevolen artikelen