Wat groeit er langs de vaart?

Het is tijd eens een woord te wijden aan wormen. Velen denken bij wormen wellicht direct aan vissen. Maar wormen hebben mens en dier zoveel meer te bieden. Tijdens een van mijn vele wandelingen langs de Vaart ontmoette ik, gewoon in de berm aan de waterkant, een worm (zie foto). Het was een rode. Ik had een kort gesprek met deze worm. Hij had duidelijk wat op zijn lever, iets dat hem zwaar op de maag lag. ‘Wij zijn goed voor bodem, weidevogels én boer’, zo meldde de worm plompverloren.

‘We zijn de ideale boerenknechten en dat belangeloos’, vervolgde hij (of zij?). Er is steeds meer discussie volgens mijn zegsworm over wat we ons land hebben aangedaan. Deze worm was dan ook uitgeweken van wei naar berm. Daarna dook de worm zonder een woord van afscheid de aarde in en was het gesprek even plotseling afeglopen als het was begonnen. Steeds meer wormen – waar er steeds minder van zijn – en mensen – waar er steeds meer van zijn – worden geconfronteerd met deze ‘levenloze landschappen’.

Het volgende had ik de worm graag nog meegedeeld als een hart onder de riem. Bioloog Jeroen Onrust houdt van wormen en wil met zoveel mogelijk van hen in contact komen. Boeren kijken raar op als hij hen vraagt of ze toestemming geven om wormen op hun weiland te tellen. Hij onderzocht het effect van intensief weidebeheer op de wormenstand, de vogels en de wei. Dat boeren kiezen voor kunstmest vindt hij jammer. Hij schreef een proefschrift over wormen (15 december 2017 promoveerde hij aan de RU Groningen). De ene worm is de andere niet, benadrukt Onrust. In ‘ouderwets’ grasland, zonder ploegen of kunstmest, vind je veel rode wormen, zoals de gewone regenworm Lumbricus terrestris. Maar in intensief beheerd grasland leven vooral grijze wormen van het geslacht Aporrectodea.

 

De keten van de natuur is daar dus ernstig verstoord. Beide wormsoorten zijn nodig voor een gezonde bodem. Maar voor vogels zijn vooral de rode van levensbelang, want de grijze zitten te diep. Maar niet in de laatste plaats is een gezonde bodem van levensbelang voor de boer. Want zonder een goede bodem met voldoende rode wormen stort de produktiviteit van een grasland snel in (bron NRC 18 december 2017). Ik wens worm, u – al dan niet boer – èn de vogels veel wormen toe.

Aanbevolen artikelen