Wat groeit er langs de vaart?

Wat groeit er langs de Vaart?

De wilde marjolein (Origanum vulgare) is een vaste plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Wilde marjolein staat
beter bekend als ‘oregano’, maar wordt ook weleens palingkruid genoemd. Keukenchefs bedoelen met palingkruid
meestal salie. Soms gebruiken ze het als synoniem voor oregano en in Oost-Vlaanderen bedoelt men hier en daar ook
citroenmelisse. Nog sterker: ook kruizemunt of gembermunt wordt ??voor?? palingkruid genoemd.

Dan zijn er enkelen die beweren dat palingkruid een apart kruid is. Daar wordt echter geen bewijs voor geleverd. Ik houd het op oregano. Het is naaste familie van echte marjolein. De naam stamt waarschijnlijk uit het Grieks. Het is een samenstelling van oros wat ‘berg’ betekent en ganos wat ‘helderheid, verkwikking’ betekent. Ganos’ is afgeleid van ‘ganumai’, ‘ik verheug me’ , verwant met het Latijnse woord gaudēre (zich verheugen). Het is dus een verheugend verkwikkend kruid. Ook was
oregano een aanduiding voor ‘atsenijkruid’. De soort is een in Nederland en België wettelijk beschermde plant, maar staatop de Nederlandse Rode lijst van planten als algemeen voorkomend en stabiel of toegenomen. Oregano komt voor op iets droge, matig voedselrijke grond van vooral dijkhellingen en op kalkgrond. Langs de Vaart trof ik een enkel exemplaar
aan.

De hoeveelheid zon heeft een directe invloed op de smaak van de plant. De soort is onder meer bekend uit de Italiaanse en Griekse keuken vanwege de karakteristieke geur en smaak. De plant wordt ook in de siertuin aangeplant of uitgezaaid. Bij oregano wordt het blad gebruikt. Het heeft een kruidige, licht zoete smaak. Het is ook een sterk geurend kruid. Het is een van de belangrijkste bestanddelen van pizzakruiden. In Mexico is het samen met chilipoeder een van de belangrijkste bestanddelen van chili con carne-kruiden. Voedingswaarde: vitamine A en B1, kalium, calcium en fosfor. De etherische olie van wilde marjolein (oregano) is rijk aan carvacrol, waardoor de olie antiseptische en
schimmelbestrijdende eigenschappen heeft.

Bij de Grieken werd oregano onder andere om die antiseptische werking
geroemd.
De eerste vermelding van oregano als keukenkruid dateert van 25 voor Christus. Apicius beschreef een kruidenzout waaraan oregano wordt toegevoegd. Volgens Aristoteles – die heel wat eeuwtjes eerder leefde – zou een schildpad die een slang had verorberd meteen oregano eten om niet aan het gif te sterven. Dat is nieuw voor mij: een schildpad die een slang zou eten? Ik dacht dat schildpadden herbivoren waren. Nou nam Aristoteles – heel hedendaags – het niet zo nauw met de feiten. Al is en blijft hij een gerespecteerd filosoof uit de oudheid.

Ook de Egyptenaren gebruikten oregano als conserveermiddel, om te desinfecteren en als geneesmiddel. In de oudheid maakte Aphrodite oregano tot vredessymbool. Bruidsparen droegen een krans van gevlochten bloeiende oregano. Het zou bevorderen dat de liefde van de bruidegom eeuwig zou beklijven. De vraag kan opkomen: en de liefde van de bruid dan? In die tijd, zo blijkt maar weer eens, was er sprake van ongelijkheid der sexen. In de 16 de eeuw werden geconfijte wilde marjoleinbloemen gegeten tegen hoofdpijn. Karmelieter monniken brouwden met alcohol een drank van oregano en andere kruiden. Dit werd ‘spiritus aromaticus’ genoemd. Het werd aanbevolen bij misselijkheid en flauwtes. Ze maakten ook nog een ander drankje van oregano, het ‘eau de carmes’. Er kan ook thee van getrokken worden, thé rouge genaamd die wordt aanbevolen bij spierkrampen en hoest. Te koop als capsules, olie en pillen.

Als je leest waar oregano allemaal goed voor is volgens velen, dan zal het niet verbazen dat het ook het immuunsysteem ten goede komt. Oregano trekt veel vlinders en honingbijen aan, vanwege de zeer zoete nectar. Onze voorouders waren ervan overtuigd dat de rook van verbrande oregano boze geesten op de vlucht zou jagen, ook in de stallen waar het op de vloer gestrooid werd. Ook zorgen verdwenen als sneeuw voor de zon en levensvreugde keerde terug. In de volksmond wordt dit kruid ook wel bergvreugde en welghemoet genoemd.

Na al dit goede nieuws over oregano kan ik me voorstellen dat uw ‘goesting’ naar dit tuinkruid tot een hoge nood is geworden. Mocht dat het geval zijn, dan weet u waarschijnlijk wel dat u het kruid ruimhartig door de saus voor pizza en pasta – vers of gedroogd – kunt strooien. Ook kunt u er eenvoudig een kruidenboter van maken. En van een theelepel oregano trekt u een lekker en – zonder pretenties – op zijn minst verkwikkend kopje thee.

Aanbevolen artikelen