Wat groeit er in de Smildeger Veenen?

By:

Gevlekt Longkruid (Pulmonaria officinalis) bloeit vroeg in het voorjaar. Maar dit plantje is wel erg vroeg: 18 februari jl. ergens in de Smilder Veenen. Het behoort tot de ruwbladigen. De bloemen verkleuren van wit naar blauw naar licht-paars. ‘Pulmonaria’ is afgeleid van het Latijnse woord voor long: pulmo. In verschillende West-Europese landen lijken de namen voor deze plant veel op elkaar en ze verwijzen allemaal naar ‘long’. In het Russisch ( “medoenitsa”), het Oekraïens (“medoenka”) en het Pools (“miodunka”) is de naam afgeleid van het Slavische woord voor honing.

Longkruidsoorten zijn waardplant voor de vlinders haartjeskokermot (Coleophora pennella), de smeerwortelsteltmot (Dialectica imperialella) en de tijmvedermot (Merrifieldia leucodactyla). Ook vindt bestuiving nog plaats door de sachembij, een solitaire bij. Die moet er dan trouwens ook al vroeg bij zijn.

De bloemen van het gevlekt longkruid hebben ‘heterostylie’ te vertalen als ongelijkstijligheid (een woord dat van pas kan komen bij scrabble) als kenmerk. Dat betekent dat er bloemen zijn met een lange stijl en lager op de kroon ingeplante meeldraden en bloemen met een korte stijl en hoger ingeplante meeldraden. De plant vormt alleen zaden als er bestuiving plaatsvindt van het ene type bloem op het andere. Op het eerste gezicht maakt heterostylie zaadvorming problematischer. Onbegrepen – ik vermoed omdat naspeuring nog achterwege is gebleven – is een eventueel voordeel dat dit oplevert voor het voortbestaan van de plant. Sommige mensen denken dat er dingen zijn die onnaspeurbaar zijn. Het probleem met deze overtuiging is dat je dan ophoudt met zoeken. Dan krijg je dus wel gelijk maar je houdt jezelf ook een beetje voor de gek. Maar ik erken dat niet alles dat gebeurt en tot ontwikkeling komt een voordeel moet hebben.

De aanduiding ‘officinalis’ – van het Latijnse officium wat werkplaats en apotheek betekent – geeft aan dat het kruid geneeskrachtige kenmerken werden toebedeeld. Dat geldt eigenlijk voor alle soorten longkruid, ook het gewone. Verschillende longkruidsoorten werden vroeger gebruikt als geneesmiddel voor de longen, vandaar ook de naam. Overigens is de werking niet bewezen in modern onderzoek. De plant is inheems maar ook vrij populair als tuinplant juist vanwege de vroege bloei, de verkleuring van de bloemen en het decoratieve al dan niet gevlekte blad. Of dit een inheems of een verwilderd exemplaar (stinseplant) is, moet ik een open vraag laten.


Comments are closed.