Wat groeit er langs de vaart

Het najaar kwam erg traag op gang. Maar nu is de herfst er dan toch eindelijk, al valt er opmerkelijk weinig regen. Ik wil niet langer wachten op meer en ga nu toch maar wat schrijven over herfstplanten bij uitstek: zwammen en paddenstoelen. Eerst even begripsafbakening: de term zwam is synoniem voor schimmel.

Het is een aanduiding voor het meestal onderaardse stelsel van schimmeldraden. Een paddenstoel daarentegen is het vruchtlichaam van de zwam of schimmel. Sommigen spreken van een omgekeerde appelboom: de kroon zit in de grond en de appel groeit boven de grond. Ook wat wij aanduiden als zwam, bijv. de honingzwam is dus een paddenstoel. Evenals boleten (duik even in het archief naar de column van 14 oktober 2014): ook dat zijn paddenstoelen zij het met een vlezig vruchtlichaam. Rob Chrispijn, micoloog, schreef het boek Paddenstoelengeluk.

Hij schreef eerder een boek over paddenstoelen in Drenthe. Volgens hem begrepen mensen lang niet wat ze zagen. Zelfs de vader van de moderne planttaxonomie Linnaeus (1708-1778) wist niet wat hij ermee aan moest. Hij bracht ze onder in de categorie Chaos. Ik ken het gevoel: bij paddenstoelen twijfel ik ook vaak; wat zie ik eigenlijk. Via een zoektocht vind ik vaak wel iets met een zekere gelijkenis, maar ook zijn er altijd verschillen. Het is dan ook met een slag om de arm dat ik de honingzwam (Armillaria) bespreek, de echte wel te verstaan. Al steek ik mijn hand er niet voor in het vuur. Ik vond hem langs de Hoofdweg, op een stomp van een boom. Hij bedekte deze bijna geheel. Sommigen vinden de honingzwam een opdringerige plant die een boom flink aantast en zelfs om kan leggen. Ze zijn parasitair en eten het hout van de levende boom op. Maar je kunt dit, zoals alles, ook anders zien. De mooie keerzijde is namelijk dat de honingzwam het hout van de boom omzet in stoffen die andere planten in het bos nodig hebben om te kunnen groeien. De zwam is een belangrijke schakel in de kringloop van de natuur. De honingzwam maakt het hout zacht, waardoor een specht makkelijker zijn nest hakt in de stam. De marter pikt het nest van de specht en daarna pikken vleermuizen het vergrote nest in. De hoed van de honingzwam schijn je te kunnen eten (de steel is taai). Pas op: de honingzwam lijkt op de niet-eetbare gewone zwavelkop. Ach, laat toch maar staan

Aanbevolen artikelen