Wat groeit er langs de Vaart?

By:

Graag wandel ik langs de Vaart en in onze omgeving. Eigenlijk wandel je altijd in de Smilder Venen, want die waren ooit groot en strekten zich uit tot alle Smildes en de directe omgeving. Abusievelijk worden de Smilder Venen tegenwoordig aangeduid als Fochteloerveen. Hoe dat zo gekomen is zal wel altijd een raadsel blijven. Voor wie twijfelt over de juiste naam: ik stuur u graag een foto toe van een oude kaart waarop de naam Smilder Venen duidelijk prijkt. U krijgt dan ook meteen het Smilder Venen lied meegezonden.

Tijdens één van de wandelingen door de voormalige Smilder Venen trof ik vijf centimeter grote groeisels aan op rozentakken. Het gaat om een gal en wel de bedeguaargal of slaapappelgal. De bedeguaargal komt algemeen voor en wordt veroorzaakt door de galwesp Diplolepis rosae, de rozenmosgalwesp. Die is zo’n drie tot 4 millimeter lang. De gallen onstaan nadat eitjes worden gelegd in de steel van de roos en dan in het bijzonder de hondsroos, bergroos, duinroos, egelantier en de viltroos. De eitjes veroorzaken een woekering van de plant waarin de larven van de galwesp voedsel en beschutting vinden.

In de gal zitten verschillen kamertjes, één voor elke larve. Bedeguar, bedegar of bedequar komt van het Franse woord ‘bédegar’ en dat komt op zijn beurt uit het Perzische woord bād-āwar, wat ‘door de wind aangewaaid’ betekent. De naam slaapappelgal duidt het geloof aan dat je beter slaapt als je zo’n gal onder je kussen stopt. Bedeguaargalwespen leggen hun eitjes zonder tussenkomst van mannetjes (slechts 1 % van alle rozengalwesp is mannelijk). Het betreft een maagdelijke geboorte zoals we die kennen uit de bijbel. In het mensenrijk mag dit zeer ongewoon zijn, het is heel gewoon in de insectenwereld.

Vòòr de geslachtelijke voortplanting was er de òngeslachtelijke. Evolutionair voordeel van de geslachtelijke voortplanting is het husselen van de genen. En dat maakt het voor virussen moeilijker om toe te slaan: ze moeten steeds opnieuw de genetische code kraken. Slaapt u slecht? Experimenteer eens met de slaapappelgal onder een kussen. Ik weet waar ze te vinden zijn: stuur gerust een mailtje naar duurzaambovensmilde@gmail.com en dan wandel ik graag samen met u naar de vindplaats voor het goede doel. Omdat insecten het toch al moeilijk hebben adviseer ik een exemplaar te gebruiken waar de larven al uit zijn gekropen.


Comments are closed.