Wat groeit er langs de vaart

Duurzaam Bovensmilde en omstreken  Natuurlijk beheer

Wat groeit er langs de Vaart?

Het waaiertje (Schizophyllum commune). In gedachten zie ik u al fronsen: wat is dat nu weer? Het is ’s werelds meest verspreide paddenstoel, die voorkomt op elk continent behalve Antarctica. Deze paddenstoel staat in Europese en Amerikaanse gidsen als oneetbaar te boek. Dit is eerder te wijten aan smaakverschillen dan dat het waaiertje giftig zou zijn. De paddenstoel geniet weinig belangstelling van fijnproevers door zijn taaiheid. Hij is echter eetbaar en wordt in Mexico en elders in de tropen door veel mensen gegeten. Daar bestaat een voorkeur voor taaie, rubberachtig paddenstoelen, daar zachte, vlezige paddenstoelen snel rotten in het warme vochtige klimaat. Fotografen laten zich meer dan fijnproevers inspireren door het waaiertje: vooral de onderkant schijnt hen te inspireren. In Nederland is het waaiertje van herfst tot en met voorjaar te vinden op dood hout van loofbomen. Soms ook op levend hout. Sterker, er zijn zelfs gevallen bekend waarbij mensen, met een sterk verminderd afweersysteem, zijn geïnfecteerd door het waaiertje. In een enkel uniek onsmakelijk geval – dus niet te generaliseren – groeide er zelfs een vruchtlichaam in iemands neusholte. Het waaiertje is een zeer nuttige schimmel. Zo werd hydrofobine voor het eerst geïsoleerd uit het waaiertje, een stof die bekendstaat om zijn waterafstotende (hydrofobische) eigenschappen. Men kweekt de paddenstoel ook om de polysacharide schizofyllaan te winnen, een stof die bij de behandeling van baarmoederhalskanker wordt gebruikt. In 2010 werd het volledige genoom van Schizophyllum commune beschreven. Prof.dr. Han Wösten is leider van het Utrechtse deel van het onderzoek naar paddenstoelvorming. Volgens hem is het waaiertje een heel goed modelsysteem om paddenstoelvorming te onderzoeken en te begrijpen. Men probeert door onderzoek van het waaiertje te ontdekken hoe ‘wilde’ paddenstoelen, zoals eekhoorntjesbrood, gekweekt kunnen worden op bijvoorbeeld houtsnippers of compost. Paddenstoelen zijn culinair interessant en kunnen ook bijdragen aan onze gezondheid. Ze bevatten stoffen die ons afweersysteem actief houden. Het zijn eigenlijk kleine farmaceutische fabriekjes volgens Wösten. En daarom is het interessant om te weten hoe hun groei genetisch geregeld wordt. Schizophyllum betekent splijt (schizo) blad (phyllum). De stap naar splijtzwam is klein. Grappig is de toevoeging ‘commune’, hier een aanduiding voor ‘algemeen voorkomen’. Maar het roept althans bij mij toch ook associaties op met het tegenovergestelde van splijtzwam: namelijk gemeenschap. Wellicht hebben we hier te maken met een speling van het tot ironie neigende lot. NB De foto kunt u in hoge resolutie bekijken op www.wijzijnbovensmilde.nl.

Aanbevolen artikelen